Türkiye Anayasa Tarihi — git deposu

Türkiye'nin tüm anayasaları ve değişiklikleri, git commit geçmişi olarak.

Her commit bir yasama olayına karşılık gelir: yeni bir anayasa, bir değişiklik kanunu, referandum ya da Anayasa Mahkemesi iptali. git log, git diff, git blame gibi standart git araçlarıyla 150 yıllık anayasa tarihini gezebilirsiniz.

---

Kapsam

Dönem	Anayasa	Commit sayısı
1876	Kânûn-i Esâsî (Osmanlı)	2 (ilan + 1909 İkinci Meşrutiyet)
1921	Teşkilât-ı Esâsiye Kanunu	2 (ilan + Cumhuriyet ilanı 1923)
1924	Teşkilât-ı Esâsiye Kanunu	6 (ilan + 5 değişiklik kanunu)
1961	Türkiye Cumhuriyeti Anayasası	9 (ilan + 8 değişiklik kanunu)
1982	Türkiye Cumhuriyeti Anayasası	22 (ilan + 21 değişiklik / AYM iptali)
Toplam		41 commit, 19 etiket

---

Dallar

Dal	İçerik
main	Tek doğrusal tarih: 1876→2017. Tamamı Türkçe. 1876–1961 dönemi anayasa.gov.tr, 1982 dönemi Resmî Gazete No. 17863 mükerrer (Türkçe orijinal metin). Değişiklik commitlerinde hangi maddeler etkilendiği frontmatter'a işlenir; 1982 döneminde Türkçe metin korunur.
cumhuriyet-en	Yalnızca 1982 anayasası. TBMM'nin 2019 tarihli resmi İngilizce çevirisi esas alınmıştır; aynı değişiklik kronolojisi uygulanmış ve Constitute Project anlık görüntülerinden elde edilen değişiklik metinleri madde gövdelerine yansıtılmıştır.

---

Etiketler

Anayasal dönemler

Etiket	Olay
kanun-i-esasi-1876	1876 Kânûn-i Esâsî ilanı
ikinci-mesrutiyet-1908	İttihat ve Terakki Cemiyeti — anayasanın yeniden yürürlüğe girmesi (1909)
teskilat-kanunu-1921	1921 Teşkilât-ı Esâsiye Kanunu
cumhuriyet-ilani-1923	Cumhuriyet'in ilanı — Kanun No. 364, 29 Ekim 1923
anayasa-1924	1924 Teşkilât-ı Esâsiye Kanunu
anayasa-1961	1961 Anayasası
anayasa-1982	1982 Anayasası

Darbeler

Etiket	Olay
1960-darbesi	27 Mayıs 1960 — 1961 Anayasası bu dönemde hazırlandı
1980-darbesi	12 Eylül 1980 — 1982 Anayasası bu dönemde hazırlandı

Önemli değişiklikler

Etiket	Olay
laiklik-1928	Kanun 1222 — İslam devlet dini olma vasfını yitirdi
kadin-secim-hakki-1934	Kanun 2599 — Kadınlara seçme ve seçilme hakkı
alti-ok-1937	Kanun 3115 — Atatürk'ün altı ilkesi anayasaya eklendi

Referandumlar (1982 anayasası dönemi)

Etiket	Olay
halk-oylamasi-1982	7 Kasım 1982 — anayasanın kabulü
halk-oylamasi-1987	6 Eylül 1987 — erken seçim ve siyasi haklar
halk-oylamasi-2007	21 Ekim 2007 — Cumhurbaşkanlığı seçimi değişikliği
halk-oylamasi-2010	12 Eylül 2010 — 26 madde değişikliği (yargı reformu)
halk-oylamasi-2017	16 Nisan 2017 — 67 madde değişikliği (başkanlık sistemi)

Anayasa Mahkemesi iptal kararları

Etiket	Olay
aym-iptali-E-2008-16-K-2008-116	AYM E.2008/16 — A10 ve A42 iptali
aym-iptali-E-2010-49-K-2010-87	AYM E.2010/49 — A159 iptali

---

Faydalı git komutları

Anayasal dönemleri gezme

# Tüm değişiklik tarihini göster
git log --oneline

# Yalnızca etiketli olayları göster
git log --oneline --decorate | grep "tag:"

# Belirli bir anayasanın madde listesi
git ls-tree kanun-i-esasi-1876 anayasa/

# Belirli bir etiketin commit mesajını oku
git show anayasa-1924 --no-patch

Anayasalar arasını karşılaştırma

# 1924 ile 1961 anayasası arasındaki fark (tüm değişiklikler)
git diff anayasa-1924 anayasa-1961

# 1924 ile 1961 arasında değişen madde sayısı
git diff --stat anayasa-1924 anayasa-1961

# 1924'ten 1961'e kadar Madde 2'nin gelişimi
git diff anayasa-1924 anayasa-1961 -- anayasa/madde-002.md

# 1980 darbesi öncesi ile sonrası
git diff 1960-darbesi 1980-darbesi

Madde bazlı tarih

# Bir maddenin tüm değişim geçmişi (hangi kanunlarla değiştirildi)
git log --follow --oneline -- anayasa/madde-002.md

# Bir maddenin her değişikliğinin içeriği
git log --follow -p -- anayasa/madde-002.md

# Bir maddenin belirli bir tarihteki hali
git show anayasa-1924:anayasa/madde-002.md

# Belirli bir referandumda değişen tüm maddeler
git show halk-oylamasi-2010 --stat

Belirli olaylar

# Laiklik değişikliği — İslam devlet dini çıkarıldı (1928)
git show laiklik-1928

# Kadın seçim hakkı (1934)
git diff kadin-secim-hakki-1934^..kadin-secim-hakki-1934

# 2017 başkanlık sistemi referandumu — 67 madde
git show halk-oylamasi-2017 --stat

# Anayasa Mahkemesi iptalleri
git log --oneline | grep "AYM iptali"

İngilizce dal

# İngilizce (resmi çeviri) dalına geç
git checkout cumhuriyet-en

# 2010 referandumu değişikliklerini İngilizce olarak gör
git show halk-oylamasi-2010 -- anayasa/madde-010.md

# Ana dalla karşılaştır
git diff main cumhuriyet-en -- anayasa/madde-001.md

---

Dosya yapısı

anayasa/
  madde-001.md          # Madde 1
  madde-002.md          # Madde 2
  ...
  gecici-madde-01.md    # Geçici Madde 1
  ...

Her dosyanın başında YAML ön bilgisi (frontmatter) bulunur:

---
madde: 2
tur: regular
anayasa: 1982
durum: active
son_degisiklik_kanun: "5982"
son_degisiklik_tarih: "2010-09-12"
---

# Madde 2

[madde metni]

---

Veri kaynakları

Kaynak	Kapsam
anayasa.gov.tr	1876, 1921, 1924, 1961 anayasaları — Türkçe orijinal metin
T.C. Resmî Gazete No. 17863 mükerrer (1982)	1982 anayasası — main dalındaki Türkçe orijinal metin
TBMM resmi İngilizce çevirisi (2019)	1982 anayasası — cumhuriyet-en dalı
Constitute Project PDF anlık görüntüleri	cumhuriyet-en dalındaki 1982 değişiklik gövde metinleri

---

GitHub'a aktarma

git remote add origin https://github.com/KULLANICI/tr-anayasa.git
git push -u origin main
git push origin cumhuriyet-en
git push --tags

---

Sorumluluk Reddi Beyanı

Bu depo resmî bir hukuki kaynak değildir.

Buradaki metinler araştırma ve eğitim amaçlı derlenmiştir; Türkiye Cumhuriyeti'nin hiçbir resmî kurumu tarafından yayımlanmamış veya onaylanmamıştır. Resmî ve bağlayıcı metin için anayasa.gov.tr ve mevzuat.gov.tr adreslerine başvurunuz.

Kaynak belgeler (Constitute Project çevirileri, anayasa.gov.tr HTML çıktıları, Resmî Gazete taramaları) ayrıştırma ve dönüştürme süreçlerinden geçirilmiştir; OCR hataları, çeviri farklılıkları veya ayrıştırıcı kaynaklı hatalar içerebilir. Hiçbir garanti verilmemektedir. Hukuki, akademik veya kurumsal kullanımlarda birincil resmî kaynaklara başvurulması zorunludur.

---

Lisans

Anayasa metinleri kamuya açık belgelerdir. Bu depodaki yazılım araçları GNU GPL v3 lisansı altındadır.